Too much gallego, querida Julia Otero

Alá polos anos setenta, cando meu pai tiña un carnet que aseguraba que se dedicaba ao espectáculo e a Deputación da Coruña lle pagaba unha nominiña en calidade de gaiteiro, alá, digo, cando Franco veraneaba en Meirás e o Ballet Gallego Rey de Viana saía na TVE en programas de varietés, preguntáronlle a un dos compañeiros do grupo, escollido como arquetipo de gaiteiro polo presentador, cal era o prato típico de Galicia que recomendaría aos televidentes de toda España.
–Hombre, pues... el pollo asado con patatas–dixo sen pestanexar.
O arco de gaiteiros mirouse entre si de esguello pero mantiveron perfectamente a compostura e os pompóns encarnados que coroaban as monteiras non se moveron do sitio.
–Pollo con patatas!!!!– berrou como sen dar creto a directora artística cando saían do plató– Pero hombre de Dios, como se le occurrió tal cosa? No pudo decir el lacón con grelos, el pulpo con cachelos, la emp... pollo con patatas!
–Si, señora, eu tamén pensei no lacón, pero pareceume moi bruto e non o dixen.

Corenta anos despois, algunhas concelleiras de cultura dalgunhas cidades galegas seguen engraxando os miolos co mesmo problema. Teremos amaño, querida Julia?

Lecer

Foto SW

Que o premio sexan longas tardes de verán de sol e vento nordés. Que se levante e refulíe nas follas do libro prendidas cos meus ollos. Que me leve aos páramos do Yorkshire e me faga visitar as tortuosas paixóns de personaxes de cerna dura e de néboa, condenados a repetir ciclos de amor e odio máis alá da vida ou da morte.

Oración xacobea

Santo da barba dourada
Santiago, meu patrón,
leva o códice ao seu sitio
por segredo de confesión.

O vintecinco é bo día
para a devolución:
nin políticos nin xuíz
pedirán explicación.

De noite, coa luz da lúa
ou guiándose cun fachón
pisadas moi velaíñas
movéndose baixo un faldón...

deben poñer o furtado
no seu propio almofadón,
logo, por carta lacrada,
pedir a todos perdón.

Botafumeiro imperioso
botaralles a beizón
ás pecadoras conciencias
libertas da desazón.

Vía nova

Foto SW

Non rematei a viaxe, nin moito menos, pero cheguei a unha cidade importante e vou descargar a equipaxe uns días. Aproveitarei para facer unha análise minuciosa e liberarme, unha vez máis, de todo o inútil que fun acumulando por tantísimas razóns que xa non teñen importancia.

Pendentes quedan aínda moitas cousas que seguirei buscando, vía nova adiante, en canto recupere o alento e alixeire as pesadas valixas de paisaxes, lembranzas e signos xa descifrados.

Só o necesario

Foto SW

Resume 400 folios nunha páxina. Saíuche páxina e media. Agora vólveo resumir en 200 palabras. Sobran 56. Ti verás de onde quitas, ti mellor ca ninguén.
De verdade levarías o móbil e as tarxetas de crédito ao deserto? É mellor que esquezas iso e collas a barra de labios e un espelliño, acórdate do que che digo. A encarnada, claro: a cor non pesa, pero levanta o ánimo.

Carta aberta ao conselleiro de educación

Señor Vázquez

Deixemos de lado, se lle parece, os formalismos para o rexistro de entrada dos organismos públicos. Non hai moita necesidade deles nun blog e, agora que me veu a inspiración, espero poder expoñer claramente sen moito requilorio o caso que me ten a cabeza ocupada. Si, é a que pode ver á miña dereita, a que utilizo para os asunto graves.

Vostede non deixa de sorprenderme pola impresionante fluidez coa que manexa os tempos e as formas para aplicar o poder a machamartelo. Xa o fixo con indubidábel destreza no caso do chamado –habilmente– decreto de plurilingüismo, ao final de curso, colléndonos a todos nos exames finais. O caso é que a semana pasada, cando saía da última clase da mañá, dei de fuciños cunha das súas últimas e fluídas decisións, aínda en forma de rumor vociferante: desprazar ensinanzas duns centros a outros, barallar ao alumnado afectado pola supresión da súa praza escolar entre aulas doutros centros que teñan algunha cadeira libre, desviar sibilinamente aos alumnos "excedentes" cara ao ensino concertado e deixar ao profesorado "sobrante" nese limbo agrupado nas categorías "profesor suprimido" e "profesor desprazado". Non se garante a praza no ensino público para o alumnado afectado que xa a tiña. Tampouco se garante un novo destino definitivo para o profesorado suprimido e desprazado.

É hora de aclarar que eu traballo nun deses centros afectados desde este mesmo curso, grazas ao acceso a unha praza que a propia consellería ofertou no concurso de traslados ordinario 2009-2010. Convén, tamén, dicir que en ningún momento durante este curso tiven a impresión de que sobrase: con dezaoito horas de clase en grupos do primeiro ciclo de ESO sen desdobres, con toda a diversidade imaxinábel (adaptacións curriculares, alumnado estranxeiro ou moi desfavorecido socialmente), podo asegurarlle que non me aburrín en absoluto e que, aínda así, cheguei ao final de curso en plena forma física, mental e, déixeme engadir, emocional, o cal non é menos importante. De feito, estaba trazando estes días cos meus compañeiros o plan para o próximo curso cando recibimos, como un mazazo, a nova ocorrencia da consellería.

Pensará vostede que son unha impertinente por chamar "nova ocorrencia" a unha decisión tan trascendental que vai afectar a tantas persoas (rapaces, familias, profesores...). Dígame, se non o é, que sentido ten ofertar prazas no concurso de traslados que van ser inmediatamente canceladas. Dígame, tamén, que sentido ten facer unha enorme inversión nun novo pavillón deportivo que ao ano seguinte xa non vai ser utilizado. Eu a esta política chámolle política de desbaldimento dos recursos públicos, tanto materiais como humanos, por moito que nas súas notas de prensa aparezan como medidas de aforro.

Cando o escoito a vostede falar de excelencia educativa penso na redución brutal de prazas no ensino público, na masificación das aulas, na imposibilidade dun tratamento adecuado da diversidade do alumnado, na precarización do traballo do profesorado con praza definitiva, que pasará a unha situación de interinidade –permanente?–, e pregúntome quen pode tragar tantos sapos dunha soa vez nun só discurso.

De todo este pesadelo só podo salvar a reacción inmediata e indignada do alumnado do centro onde traballo. Eles foron os únicos que se decataron de que iamos todos nun mesmo barco á deriva e manifestárono contundentemente. O profesorado, de novo, a velas vir, sorprendido, enganado por directores e inspectores –pola administración– nun confuso baile de cifras de vacantes e excluídos que nos fan perder o tempo para decatármonos, ao final, de que maneira vergonzosa estamos sendo tratados.

Tome nota, señor, porque estamos indignados.

Sufocos

Pintura de Susan Gofstein

Pero como ti, muller con nome e apelidos, te publicitas deste xeito? Como mostras pernas e brazos, pintalabios e sobrancellas sen depilar, como confesas ter gana de chorar de rabia, como, por, para que-que pouca lóxica, pouco dominio, pouca vergonza, ata os trapos de fregar mostras! Trapallada. Maneira de pensar confusa, atendendo a impulsos eléctricos: síndrome pre-menstrual, menstrual ou postmenstrual. Menopausia? É claro. Sentimento de culpa? Obviamente. Sufocada de tantas voces anónimas darredor. Derrotada por non poder xa representar o teu papel, bótate a un lado xa, muller, si, ti.

Pelouros

Foto SW

Todos se parecen, aínda que desiguais en tamaño, forma e porcentaxe dos minerais que os constitúen: son pelouros. O tempo foinos desgastando e facendo romos os seus ángulos, limando as múltiples irregularidades coas que foron cuspidos desde o fondo da terra. Levantan muros toscos e pouco cohesionados pero infinitamente pesados.
Se nun arrebato de audacia pretendedes superalos tede moito coidado, pode arrolar un –son moi inestábeis– e detrás dese virán os demais dispostos a sepultarvos. Coidadiño onde poñedes os pés e as mans cando procedades ao asalto e cando esteades xa do outro lado, só daquela, intentade desestabilizalos con todo o que teñades a man: abride unha fenda ben grande que os faga esborrallar de vez.

Carme, Carme Chacón

Así é como me gusta verte, Carme, unha nova Marianne dirixindo as tropas por terra, mar e aire, poñéndote diante deles co teu corpo proa, símbolo da socialdemocracia liberal dun país de carcundias. Quero esquecer a túa voz tremente do venres, as olleiras e a mirada perdida de onte e quixera tamén non ter oído nunca do teu mentor o seboso eloxio que celebraba o teu sacrificio polo ben del, do partido e, en definitiva, do Estado.

Teño hoxe a penosa certeza de que fuches, fomos enganadas, unha vez máis, Carme. Parecía que nos ían deixar entrar no seu xogo e aprendimos as regras, preparándonos para servir á causa; vestímonos ben e fomos ao salón de peiteado; entregámonos ilusionadas sen condicións, pero só faciamos falta para adornar a foto. A ambición, a independencia de criterio é duramente castigada nunha muller; a submisión e o sacrificio cotizan á alza. Onte a túa faciana sobrecolleunos, mater dolorosa. Deus pai diche que te fagas a un lado e non molestes moito agora que xa fixeron a icona.

Eu tamén teño gana de chorar de rabia.

Desazo

Foto SW

Nunca tanto me custou ir votar coma hoxe. Barallei seriamente todas as opcións: abstención, voto en branco, voto nulo, voto ignominioso, voto desilusionado... e todas as posibilidades me parecían que esa non era a cuestión. Votase ou non votase, votase o que votase a cuestión é o sistema. Si, si, si, un sistema que nos pide encarecidamente que votemos para logo amordazarnos: "entregádenos o poder que xa logo nós veremos o que facemos". O caso é que eles tampouco teñen nin idea do que van facer, non hai máis ca ler os programas, nunha boa parte dos casos actúan improvisando e noutra (peor aínda) baixo algún tipo de presión. Un non se debería fiar e ten que darlles practicamente carta branca, patente de corso para catro anos. Loitar contra unha decisión política que che pode cambiar a vida é un acto heroico, só ao alcance de xente con boa saúde, posibilidades económicas e contactos... políticos e xudiciais.
Non tedes a sensación de que estamos alimentando pacificamente unha caste de impresentábeis sen facernos demasiadas preguntas?

Pichas bravas

A vella e manoseada historia do señor poderoso (hai moitas maneiras de ser poderoso, algunhas verdadeiramente cutres) posto na picota por un escándalo sexual nunca pasa de moda.
De todos os casos célebres que saltaron aos medios ultimamente, por riba das evidentes diferencias, hai un punto en común: os implicados son uns pichas bravas.
Os pichas bravas non son, como se ten dito, "homes aos que lles gusten moito as mulleres". Non. Os pichas bravas son simplemente uns aproveitados moi pagados de si mesmos. E o que normalmente pasa é que os aproveitados máis cedo ou máis tarde acaban atopando alguén que lles toma perfectamente as medidas e, dun xeito ou doutro, toman a revancha. Xustiza poética: eu sempre admirei aos que se enfrontaban aos abusóns.

Non podo dicir que me sorprenda a historia do ex-candidato in pectore DSK e a camareira, como tampouco a inmediata sospeita de complot que se barallou, como fai eco Cabaret Voltaire. Sei tan pouco destas argalladas que todo me parece posíbel, mesmo vexo moi factíbel unha cousa e maila outra xuntas. A cousa promete un culebrón dos bos con análise de ADN nas persoas implicadas e nas súas roupas.
Aínda existirá aquel vestido de Mónica Lewinsky que nunca foi á lavandería? Non quero imaxinar a clase de flora e fauna que alimentaría todos estes anos.
Enfín, miñas queridas e meus queridos, é triste pensar que poden vir as revolucións que se queiran pero a estreita relación entre sexo e poder seguirá aí inalterábel.

Escoita, Michelle...

Ti sabes que agora ou nunca, non ía ser coma quen di "se ten barba San Antón e se non a Purísima Conceución" non, eu non podía permitirme desaproveitar esta ocasión para cuspirlles a todos á cara que para americano eu, eu, medio negro e medio branco. Eu que levo un nome oriental que fai que se confundan os xornalistas en quen a vítima e quen o vitimario desta vez. EU son o que elixistes e Eu son todos e cada un de vós desde que vos xurei aquel día frío, icluída ti, miña rula, de luvas e zapato verde da miña man por aquela avenida triunfal xeada.

Michelle, tan seguro como estaba e estou que había que facelo como e cando se fixo, e non podo esquecer aquelas imaxes tinguidas de sangue. O sangue é unha cousa pegañenta. É doce e salgada á vez, eu non me explico. Pesadamente líquido, o sangue convértese en tremelicantes callóns en poucos minutos, que cousa, fúndese nunha película irisiada coa pel das mans de quen ousa tocala. Non a cheguei a tocar e aínda así cheguei a ulila, a lambela. Aquel ollo derramado, Michelle, aquel ollo que eu non vin e que non me viu, dígoche que non son quen de sacalo da cabeza. Eu miraba a Hilaria nese momento. Confiaba en que ela ía manterse rexa. Procuraba na súa cara unha axuda para manterme alí e ser quen de mirar. De repente tamén ela se contraeu nunha arcada e tapou a boca. Logo dixo que tiña tos e que era alérxica. A verdade é que ela vomitou e eu pechei os ollos.

Como mostrarvos o que eu non quixen ver? Non somos salvaxes, non comemos as vísceras dos inimigos nin nos refregamos co seu sangue pegañento. Non é necesario. Somos civilizados e isto non foi máis que volver a poñer no sitio o que estaba desconxuntado, out of joint, Michelle, coma no Hamlet.

Xosé Carlos Caneiro caga rosas

Meterse con Xosé Carlos Caneiro vén sendo na bloguería galega tan tópico como foi en tempos facer leña de María Balteira mediante todos os artificios posíbeis da retórica medieval. Por agora funme safando, pero hoxe non o puiden evitar e apunteime á romería anticaneirista. Picade aí e xulgade se teño razóns.

Se habitualmente Caneiro na súa columna da Voz non se fai rogar con toda canta cursilada lle pasa pola cabeza, hoxe parece unha parodia de si mesmo. "Poema de amor" está escrito por un Caneiro hiperbólico, desatado, impúdico, empezando pola reserva inicial da dama ("Columna para enviar a (...) Miña lúa, miña flor, meu vento. ") e rematando por "Chove cando te vas. Pero, no regreso, ábrense todos os ceos para de par en par rir".

Sosteño que estamos diante dun malabarista de tópicos sobados que ve (será consciente?) como lle cae unha maza detrás da outra producindo algo semellante a un cataclismo. Se todas as inflamadas aseveracións son de pé de banco, e que lindas ensartadas nun colar!, o remate non pode ser máis explícito: "Quérote máis cada día que pasa. Por ti existo."

Estou absolutamente impresionada, podedesme crer. Vou facer unha tortilla de xeranios, chau!

Gran reserva de sonora poesía

As cousas acontecen, os poemas recítanse, os transeuntes pasan, os viños frouxos bébense no ano, pero ás veces as cousas quedan en suspenso, os poemas grávanse, os transeuntes deteñen o paso e os viños gárdanse e mímanse ata que chega o momento.

Das frescas adegas de Radio Fene xorde vinte e sete anos despois a voz de Pereiro recitando os seus poemas. Escoitade e non vos poñades mitolóxicos, que xa chega con el.


http://www.radiofusion.eu/manager.php?p=FichaNova&ID=10211

http://www.radiofusion.eu/manager.php?p=FichaNova&ID=10216

Realismo moderado

Foto, moderadamente realista, de Xebe d´Afrei

Moitas veces pasa, a min pásame demasiadas veces, que estou lendo un conto ou unha novela e danme ganas de coller ao narrador polas lapelas e berrarlle: "déixame pensar, maldito, ou pensas que son parva!!!".

O exceso de detalles sobrecarga a nave narrativa e desequilíbraa, pero o exceso de explicacións lévaa a un naufraxio seguro. O narrador debería abrir as portas do seu castelo só no momento preciso e permitir que os lectores sintan antes a imperiosa necesidade de saber que hai detrás delas, creen as súas imaxes, xoguen e fagan as súas apostas. Daquela si, daquela é o momento de deixarlles ver por unha fenda calquera imaxe equívoca, escoitar un son inclasificábel, manipulalos, na medida en que se deixen, de todas as formas posíbeis. Pero a maioría non teñen paciencia, sutileza nin moitas ganas de xogar, ai!, e, temerosos de que os lectores se desanimen e teñan que pensar, prefiren abouxarnos con ruído innecesario.

Realismo moderado. O concepto atopeino na páxina 12 da novela de J. M. Coetzee Elizabeth Costello:

"Suministra los detalles y deja que los significados emerjan por sí mismos. Un procedimiento del que fue pionero Daniel Defoe. Robinson Crusoe, náufrago en una playa, mira a su alrededor en busca de sus compañeros de barco. Pero no hay nadie. "Nunca los volví a ver, ni vi otro rastro de ellos –dice– que tres de sus sombreros, una gorra y dos zapatos desparejados". Dos zapatos desparejados. Al estar desparejados los zapatos dejan de ser calzado y se convierten en pruebas de la muerte, arrancados de los pies de los ahogados por los mares espumeantes y arrojados a la orilla. Nada de grandes palabras, nada de desesperación, simplemente sombreros, gorras y zapatos".

Coetzee, J.M., Elizabeth Costello, Ed. Mondadori

Olga Novo: poeta salvaxe

Olga Novo, espeluxada polo aire do mar, nunha foto de Xerais

Coñecín onte á poeta Olga Novo nun dos actos programados na Semana de Poesía Salvaxe de Ferrol. Malia a súa presencia delicada, as falas suaves, a total ausencia de afectación, adivíñase un lume interior moi difícil de disimular. Ah, claro, debe ser por iso!

Olga Novo recitando á entrada do Mercado da Magdalena esta mañá era unha rapsoda que nos conducía polas súas mitoloxías con voz profunda –nunca bronca, aínda que sabe ladrar– e o trafego do lugar quedaba por un intre suspendido. Eu sentino porque estaba alí seguíndolle o rastro: carriños da compra que se deteñen, mandís que se remangan, oídos que prestan atención. A voz de Olga misturada con verzas e xurelos.

Ceibar á poesía das gaiolas, que gran idea!

Toxo arnal

Foto Xebe d´Afrei

Meu toxiño arnal

Noto que a auga abondosa destes días inchou de zume verde as túas poutas afiadas. Mírote e imaxino o rápido proceso químico co que te alimentas. Probo a tocarte a advirto a tenrura que se foi apoderando de ti. Con todo, procuro que o roce sexa superficial e a caricia no se convirta en rabuñazo. Sei moi ben quen es ti, a estas alturas, e non quero levar un desengano.

Déixame que me recree na túa beleza: xenos tenros que nunhas semanas serán púas, verde luminoso que a seca e o vento nordés apagarán de contado, maíñas montesías que estarrican os dedos en todas as direccións.

Ai, toxiño, lembras cando nos coñecimos? Eu nunca chegara tan lonxe e a primeira vista parecíchesme un toxo coma os demais. Nin me preocupei demasiado en afastarme de ti. Pasei rozándote e dunha cruel dentellada lanzáchesme o primeiro aviso. Eras duro, eras poderoso e implacábel, trabaches na miña carne con saña e o meu sangue parecía compracerte. Aínda teño as marcas.

Agora xogo contigo. Aproveitando a debilidade primaveral dos teus novos gromos acércoche un dedo, presiono suavemente contra os máis recentes dos teus pinchos e divírtome comprobando que non poden ferirme, que dobran antes de poderen rachar a pel. Domestícote así, con estas caricias burlonas e fago plans para convidarte ao meu xardín, a un espazo rocalla onde lucirías ben cando entres en flor.

Que me dis?

Fin de etapa

Foto SW

Estou chegando, si, si, non hai perda xa: despois deses piñeiros queimados e deses outeiros medianos está a montaña á que me propuxen subir hai dous anos. Vexo o cume perfectamente debuxado nas cores da tardiña. Agárdame e eu vou.

Non podo evitar mirar polo espello retrovisor todo o camiño que deixei atrás, o pedregal do que partín –un autodespido e a perspectiva de dous anos no paro –os prados húmidos recachados de flores lilas e brancas e amarelas que atravesei –moitas lecturas, moito remexerme no asento, moitos parágrafos fallidos, moitas ideas sen forma. E vós comigo, vell@s coñecid@s amig@s deste blog, fostes apañando o resultado desta viaxe intelectual que acabou nuns cantos post e nunha tese.

E agora xa, véndome tan preto do obxectivo, superados todos os perigos, esquecidos os medos, sinto, como senten todos os viaxeiros despois de que se pon o sol, que o ritmo baixa e cómpre buscar un aconchego para a noite.

La vie en rose postnuclear

Foto SW

E por que non?
Sábelo moi ben, non te fagas a parva!

Mazá + Z, mazá + Z, mazá + zeta...

Mentres deixaba o último post-relato en standby estábase armando unha boa.
Mentres pensaba seriamente, no camiño de ida e volta á casa, como ía resolver eu, que nunca nunha tal me vin, o asunto da declaración policial da protagonista, estaban pasando cousas terríbeis.
Mentres me preguntaba se non sería mellor rematar o relato coa protagonista colgada no loureiro observando un cadáver que lle é totalmente indiferente, pero aínda así imponlle respecto e desexaría que non estivese alí, as cousas terríbeis complicábanse tremendamente.

Que traballiño nos custa recoñecer que, no mundo real, non hai marcha atrás.